Kunnen jullie niet tegen je verlies? Gelukkig maar!

“Kunnen jullie goed tegen je verlies?”. Wij vragen het vaker, aan deelnemers en aan opdrachtgevers die midden in een verandering zitten. Dan krijg je bijna altijd de versie die we allemaal zo goed kennen. Goed tegen je verlies kunnen betekent immers ‘verlies sportief opvatten’, bij voetbal, het songfestival, politiek of mens-erger-je-niet.

Woedend worden, weglopen, vals spelen of gaan huilen, wordt in zijn algemeenheid niet gezien als een teken van tegen je verlies kunnen. Dafne Schippers kon niet tegen haar verlies; daar waren we snel uit toen ze vloekend en tierend van de baan liep en met haar schoenen gooide na de zilveren olympische medaille. Onsportief, kinderachtig en overdreven vonden we dat. O ja, en onvolwassen, onprofessioneel en oncollegiaal.

Als je goed tegen je verlies kunt dan laat je zien dat je het kunt hebben, dat je er niet van ondersteboven raakt. Dat je kunt slikken en het verlies met een glimlach, flink, redelijk en sportief kunt accepteren. Kan gebeuren. Hoort erbij. Volgende keer beter. Een leerervaring. Zoiets. Het internet staat vol met tips hoe je kinderen leert beter tegen hun verlies te kunnen.

Goed tegen je verlies kunnen is een deugd. Toch?

Jammer.

Wat ons betreft zou veranderen in organisaties namelijk een stuk makkelijker worden als mensen wat minder tegen hun verlies zouden kunnen én als slecht tegen je verlies kunnen vooral gezien zou worden als een bijdrage aan veranderen. Als mensen echt ‘au’ zouden zeggen als hun werk, hun collega’s, hun locatie, hun geliefde werkwijze, hun betekenis, hun status of hun vertrouwde routines eraan gaan. Als mensen geleerd hadden om te verliezen met huid en haar. Desnoods met moord en brand. En juist niet zo redelijk en sportief, met een glimlach op je kop alsof het je niet raakt! Dát is de energie die nodig is om echt te verliezen; het is zelfs de snelste manier om je veranderdoelen te halen.

Natuurlijk kan het zijn dat teams schouderophalend het verlies nemen van een fusie. Dat het werkelijk een kleine moeite is om onder een andere naam te werken na een overname. Of dat boventallige medewerkers begripvol reageren als de hele afdeling wordt opgedoekt. Met andere woorden: dat het verlies meevalt. Wij denken eerder dat er onder de redelijkheid en verstandigheid vaak wel degelijk verlies zit. En dat zogenaamd sportief genomen verlies staat de verandering in de weg!

Veranderen is verliezen. Een verandering zonder verlies bestaat simpelweg niet.

Nooit.

We kunnen het niet vaak genoeg zeggen. Je verlies nemen, echt afscheid nemen, is een belangrijke voorwaarde voor een verandering van betekenis. En dan helpt ‘sportief’ vaak juist averechts.

Begrijp ons goed: we houden geen pleidooi voor de kleinzerige moord-en-brand-schreeuwende-voetballersvariant of de hysterische haren-uit-het-hoofd-trekken-variant waar Brigitte Kaandorp over zong. Vergis je overigens niet: die zijn voor een verandering net zo slecht als de sociaal wenselijke sportieve, redelijke, flinke variant!

Goed tegen je verlies kunnen tijdens een verandering betekent in ons woordenboek:

  • dat je onder ogen ziet wat er verloren gaat en wat de betekenis daarvan is voor de organisatie, voor teams, voor jou;
  • dat je slecht tegen verlies kunnen beschouwt als normaal, in plaats van kinderachtig, oncollegiaal, onprofessioneel of ouderwets;
  • dat je het verlies niet groter én niet kleiner maakt
  • dat je werkelijk loslaat

Dat gaat niet alleen over jouw eigen, persoonlijke verlies, dat gaat ook over jullie collectieve verlies als team of organisatie. En nee, dat is helemaal niet makkelijk. Voor de verandering wel enorm behulpzaam!

Soms gunnen wij teams coach André. De coach die de zoon van Maaike had toen hij nog bij de E’tjes voetbalde. Deze coach ging niet akkoord met de goedbedoelde geruststellingen van ouders als er met 17-0 was verloren: “Jullie hebben toch je best gedaan, geeft niks, het gaat om het spelletje, je moet wel tegen je verlies kunnen, beetje sportief jochie!”. Die liet de kinderen in de kleedkamer chagrijnig en boos zijn, huilen en stampvoeten om het verlies. En ook gooien met hun voetbalschoenen, zolang ze daar niemand mee raakten. Zo doe je dat, als je verliest. Die coach wilde niks weten van ‘goed tegen je verlies kunnen’, die leerde de kinderen verliezen met huid en haar. Slecht tegen je verlies kunnen dus én er niet in blijven hangen!



Deel dit artikel: