Crisis? Kijk eens de andere kant op!

Ken je die organisatie waar de ene na de andere directeur wordt vervangen maar de angstcultuur, de conflicten en slechte pers hetzelfde bleven? Heb je ooit afscheid genomen van een zwart schaap, waarna binnen twee maanden een nieuw zwart schaap opstond? Ooit gehoopt op een redelijker, fatsoenlijker, constructiever teamoverleg na goede individuele gesprekken met alle teamleden, om pal daarna opnieuw te verzeilen in een niet te hachelen teamoverleg?

Dan heb je aan den lijve de kracht van het collectief ervaren. De kracht van het hele systeem. Dat systeem is namelijk sterker dan de competenties, de inzet en het fatsoen van de leden van dat systeem. Ergens lazen wij ‘niemand is los verkrijgbaar’. Dat klopt. Sterker nog: die individuele competenties of die individuele inzet doen er eigenlijk heel weinig toe voor het functioneren van het systeem als geheel.

Toch is het geloof in goede individuen ongelofelijk groot. En het geloof in de vervanging van zogenaamd slechte of incompetente individuen ook.

Die druk op vervanging van individuen wordt groter als er ‘crisis’ is. Slechte pers, verscherpt toezicht, een uit de hand gelopen conflict, fraude? Vervang de schuldige!

Daar kunnen wij slecht tegen. Want hier worden individuen zo verschrikkelijk tekort gedaan. En wordt er zo verschrikkelijk veel tijd en energie gestoken in de verkeerde dingen. Wij vinden dat er de verkeerde kant op wordt gekeken, als je alleen naar individuen kijkt.

Natuurlijk zijn individuele competenties van belang. En natuurlijk wil je een competente bestuurder, collega of sales-afdeling. Als er echter een patroon is van prut presteren (een organisatie, een team, een afdeling, een bestuur, een leidinggevend duo, een specifieke functie), dan heeft het geen enkele zin om individuen te vervangen. Of op te leiden. Of te laten coachen. Ook niet als je dan de meest competente vervanger krijgt, de beste opleiding kiest of de beste coach voor inzet. Echt niet.

We spraken een tijd geleden een onderzoeker die de competenties van bestuurders in een bepaalde branche onderzocht. Ze had een hele lijst met cruciale competenties. Het rare was alleen dat die bestuurders die volgens die competenties dus topbestuurders waren, toch sneuvelden in bepaalde organisaties. Bizar, vond zij. Helemaal niet bizar, vonden wij. Zij wilde op zoek naar de ontbrekende competentie; wij stelden haar voor om systeemsnuggerheid in het profiel op te nemen. Want bestuurders die begrijpen hoe een systeem werkt, hoe je 'systeemsnugger' intervenieert én hoe je niet verzuipt in de dynamiek van een systeem, die zijn pas excellent!

Dat geldt overigens niet alleen voor bestuurders. Je kunt als manager leren om systeemsnugger te interveniëren, zodat jij wél kunt blijven in een organisatie waar al jouw voorgangers na twee jaar het veld ruimden. Je kunt als adviseur leren om systeemsnugger te adviseren, zodat je je kapot kunt schrikken over je impact en je aantrekkingskracht voor de business. Je kunt als coach leren systeemsnugger te coachen, waardoor je een life-changing antwoord hebt voor jouw individuele coachklant die steeds maar weer in dezelfde patronen belandt.

Moet je wel bereid zijn om de andere kant op te kijken. Weg van de individuen. Weg van de schuldige. Weg van de rotte appel.

Je moet werkelijk bereid zijn om te stoppen met zoeken naar een competentere collega, bestuurder of directeur. Je moet bereid zijn om tegen een zwart schaap te zeggen: dit zegt niks over jou. En tegen een nachtmerrie-team te zeggen: dit zegt niks over jullie individuele competenties en jullie individuele inzet.

Je moet bereid zijn om onder ogen te zien dat het functioneren van jouw mensen, jouw organisatie, jouw coachees verdomd weinig over henzelf zegt maar vooral iets over het systeem waar ze onderdeel van zijn. En dat jouw eigen individuele competenties, jouw eigen individuele inzet, er ook niet zoveel toe doen voor het functioneren van het collectief. Hoe goed ze ook zijn, hoe hard je ook werkt.

Heus niet makkelijk. En heus niet leuk. Maar dan gaat er ook een hele wereld aan nieuwe systeemsnuggere beïnvloedingsmogelijkheden voor je open!



Deel dit artikel: